27 Mayıs 2020, Çarşamba
Ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından Ocimum cinsini oluşturan tek yıllık ve genellikle ılıman bölgelerde yetişen bir bitkidir. Yetişkin fesleğenlerin boyları genellikle 20 ile 60 cm arasında değişir. Anayurdu Güney Asya'dır. Tropik ve ılıman bölgelerde sık rastlanmaktadır. Ancak, Akdeniz havzası ülkeleri ile Türkiye'de Ege ve Akdeniz kıyı şeridinde sıkça yetiştirilmektedir. Kare kesitli, boydan boya kabarık çizgili ve yeşil renkli gövdesi, bitki tabanına inildikçe kırmızılaşır. Oval biçimli yaprakları kenarları dişli, sivri uçlu ve koyu yeşil renkli olur. Yaz sonunda açan çiçekleri beyaz, pembe ya da sarımsı beyaz renklidir. Küçük tohumları koyu kahverengi ve gözyaşı biçimlidir. Fesleğen bitkisinin çiçekleri bol olmaktadır. Yaprakları uzun, temel kısımı ise küttür. Fesleğenin yaşama evresi ilkbahardan sonbaharın sonuna kadardır.
Fesleğenin kullanım alanları; yaprakların tatlı, aromatik bir kokusu ve tadı vardır; yiyecekleri, sosları ve çorbaları süslemek için kullanılıyorlar. Ayrıca, meyve suları, aromalı su ve fesleğen çayı yapmak için yaygın olarak kullanılırlar. Uçucu yağ kutsal fesleğen bitkisinden elde edilir ve losyonlar, sabun, parfüm, şampuan ve saç kremlerinde kullanılır. Ayrıca sakinleştirici ve bağışıklık sistemini güçlendirici özelliklerinden dolayı solunabilir.
Fesleğenin üretimi ve bakımı; Kök çeliklerini makasla kesin ve suya bırakıldığında ortalama 7 gün içinde köklenmeye başlayacaktır. İç mekanda da fesleğenleri tıpkı dış mekan yetiştiriciliğinde olduğu gibi saksılara ekebilirsiniz. İç mekanda fesleğeniniz için seçeceğiniz noktanın iyi güneş aldığından ve soğuktan korunduğundan emin olun. Fesleğen tek başına ekilebileceği gibi diğer otlarla da uyumludur. Bu nedenle içinde fesleğen de olan farklı otları bir arada yetiştirebilirsiniz. Fesleğen, saksı ve toprak alaşımlı olmayan kaplar içinde yetiştirilebilir. Saksınız için seçeceğiniz toprağın humusla zenginleştirilmiş olması önemlidir. Toprağın drenajı önemli olduğu için saksının en alt kısmına çakıl taşları koyabilirsiniz. Çakıl taşlarının yerine Antep fıstığı kabuğu, ceviz kabuğu gibi kabuklu yemişlerin sert kabuklarını da koyabilirsiniz. Ardından humuslu toprağı ekleyin ve ekim işlemini tamamlayın. Fesleğeni rüzgar ve soğuktan korumaya dikkat edin. Ekim esnasında her bir fidenin arasında 20 cm boşluk bırakın, boşluklar havanın devir daim olmasını ve fidenin oksijeni iyi alarak daha gür büyümesini sağlar.
Fesleğenin faydaları; sakinleştirici özelliği ile vücudu rahatlatır. İştah açar, sindirimi düzenler. Öksürük ve baş dönmesini keser. Ağız içinde oluşan yaralara iyi gelir. Arı sokması sebebi ile oluşan zehirin etkisini azaltır. Saç köklerini güçlendirir. Enerji verir. Selülit gibi cilt problemlerini azaltır. Doğal bir sivrisinek ilacıdır. Migren, baş ağrıları, epilepsi ve boğmaca gibi rahatsızlıklarda kullanılabilir. Fesleğen suyu, mantar ve diğer deri hastalıklarının tedavisinde faydalıdır. A vitamininden zengindir. A vitamini aynı zamanda akciğer ve ağız boşluğu kanserlerini önlemede yardımcıdır. Kanın pıhtılaşmasında rol oynayan K vitamininden zengindir. Kemiklerde mineralizasyon sürecine yardımcı olarak kemikleri güçlendirmede önemli bir rol oynar.
Fesleğenin zararları; çok yüksek oranda ve çok sık kullanılması vücutta olumsuz etkiler yaratır, kanseri tetikleyebilir. Bu yüzden fazla tüketilmemelidir. Ayrıca hamile kadınların kullanması da sakıncalı olabilir.
